Lulzim Basha para SPAK, thirret si person me dijeni për ngjarjet e 21 janarit 2011

Kreu i Partisë Demokratike, Lulzim Basha, u paraqit në Prokurorinë e Posaçme (SPAK), i thirrur për t’u marrë në pyetje si person që ka dijeni mbi ngjarjet e 21 janarit 2011, në cilësinë e ish-ministrit të Brendshëm, njoftuan burime për BIRN. Thirrja lidhet me hetimin për sulmin me armë zjarri nga punonjës të Gardës së Republikës ndaj protestuesve para kryeministrisë, ngjarje e cila la pas katër të vrarë dhe disa të plagosur.

Burimet nga SPAK thanë se Basha është thirrur si person që mund të ketë dijeni për rrethanat dhe zinxhirin komandues të Gardës së Republikës në lidhje me shkëmbimin e zjarrit gjatë protestës së Partisë Socialiste, e cila u zhvillua më 21 janar 2011 pas publikimit të një videoje që akuzonte ministrin e Jashtëm të asaj kohe, Ilir Meta, për një çështje korruptive.

SPAK regjistroi procedim penal pasi Gjykata e Lartë vendosi rishikimin e vendimeve të mëparshme dhe urdhëroi rinisjen e hetimeve pas kallëzimit të familjes Nika ndaj ish-kryeministrit Sali Berisha dhe ish-ministrit të Brendshëm, Lulzim Basha. Familjarët e Aleks Nikës — një prej të vrarëve — akuzojnë publikisht Berishën, Bashën dhe ish-komandantin e Gardës, Ndrea Prendi, se urdhëruan përdorimin e armëve kundër protestuesve.

Ngjarja e 21 janarit 2011 solli vdekjen e katër protestuesve: Aleks Nika, Ziver Veizi, Hekuran Deda dhe Faik Myrtaj, si dhe plagosjen e dhjetëra të tjerëve. Për vrasjet e Dedes, Myrtajt dhe Veizit prokuroria kishte nisur proces penal ndaj ish-komandantit të Gardës, Ndrea Prendi, dhe gardistit Agim Llupo. Në 18 shtator 2013, Gjykata e Apelit në Tiranë i dënoi me dënime të lehta — një vendim që atëherë shkaktoi reagime dhe debate të ashpra publikisht, pasi u arsyetua se vrasjet ishin bërë për pakujdesi.

Për vrasjen e Aleks Nikës dhe Hekuran Dedës, si dhe për plagosjet e tjera në atë protestë, çështjet kanë mbetur për vite të tëra pa autor të identifikuar; hetimet u pezulluan herë pas here në pritje të provave shtesë.

Vendimi i Gjykatës së Lartë për të hapur përsëri hetimet erdhi pas një vendimi të Gjykatës Europiane të të Drejtave të Njeriut (GJEDNJ) në nëntor 2023, e cila konstatoi se hetimet e mëparshme ishin të mangëta dhe kishin cenuar të drejtën e jetës së viktimave. GJEDNJ i kërkoi Shqipërisë të identifikojë dhe ndëshkojë përgjegjësit dhe theksoi se hetimet duhet të përfshijnë zinxhirin komandues të Gardës së Republikës, jo vetëm oficerët që hapën zjarr.

Në përfundim të seancës së marrjes në pyetje, SPAK nuk ka dhënë ende deklarata zyrtare për përmbajtjen e marrjes në pyetje të Bashës. Hetimi vijon dhe SPAK po punon mbi provat e mbledhura pas rikthimit të çështjes në gjykim pas vendimit të Gjykatës së Lartë.